Jednym z najpowszechniejszych stereotypów dotyczących ukraińskich osób uchodźczych w Polsce jest przekonanie, że wśród nich znajduje się nieproporcjonalnie wielu ludzi o wysokich dochodach, którzy w rzeczywistości nie potrzebują żadnej pomocy od państwa polskiego, a czasem wręcz nadużywają otrzymywanych świadczeń. Stereotyp ten jest tak głęboko zakorzeniony, że bywa powtarzany przez niektóre osoby pełniące funkcje publiczne np. polityków czy urzędników, którzy powinni być szczególnie odporni na manipulacje i powściągliwi w formułowaniu pochopnych wniosków. Pomijając pytanie, czy osoba uchodźcza musi być koniecznie w trudnej sytuacji materialnej, warto przyjrzeć się bliżej czy stereotypy dotyczące „bogatych uchodźców” mają jakiekolwiek oparcie w faktach.
Poniżej prezentujemy odnośniki do wybranych – naszym zdaniem interesujących – badań, które umożliwiają samodzielną ocenę sytuacji materialnej większości osób uchodźczych z Ukrainy przebywających w Polsce.
Narodowy Bank Polski zbadał poziom wynagrodzeń osób uchodźczych z Ukrainy przebywających w Polsce. Z raportu wynika, że w 2024 roku mediana wynagrodzenia „na rękę” wynosiła 3543 zł w przypadku kobiet i 4477 zł w przypadku mężczyzn. Oznacza to, że połowa osób uchodźczych zarabiała mniej niż wskazane kwoty.
Ze względu na relatywnie niskie zarobki, nie zaskakują inne dane: wynagrodzenie stanowiło średnio jedynie 76% dochodów osób uchodźczych z Ukrainy w Polsce. Pozostałe źródła dochodu to transfery z Ukrainy (13%) oraz polskie świadczenia socjalne (11%).
Skromne dochody ukraińskich osób uchodźczych w 2024 roku potwierdza również raport Barometr Polskiego Rynku Pracy. Zgodnie z jego wynikami, 57% obywatelek i obywateli Ukrainy (badanie nie rozróżniało osób uchodźczych od migrantek i migrantów przybyłych przed wojną) otrzymywało wynagrodzenie poniżej 4000 zł netto.Firma Openfield przeanalizowała średnie miesięczne wydatki gospodarstw domowych osób uchodźczych z Ukrainy w Polsce. Według szacunków wynosiły one średnio 4433 zł i rozkładały się następująco: 2274 zł na mieszkanie, 1165 zł na żywność oraz 994 zł na pozostałe potrzeby, takie jak odzież, opieka zdrowotna, transport, edukacja, kultura, wypoczynek, higiena i usługi kosmetyczne. Z kolei raport UNHCR poświęcony poziomowi ubóstwa wśród osób uchodźczych z Ukrainy w Polsce oraz kilku innych krajach regionu (m.in. Estonii, Łotwie, Czechach i Bułgarii) wskazuje, że około 20% osób uchodźczych w Polsce żyje na granicy lub poniżej granicy ubóstwa. Przyjęto tu definicję, zgodnie z którą osoba jest zagrożona ubóstwem, jeśli jej dochód – z uwzględnieniem świadczeń socjalnych – wynosi mniej niż połowa mediany dochodów w danym kraju.
Wszystkie przedstawione badania mają swoje ograniczenia metodologiczne i w pewnych aspektach mogą się różnić, jednak żadne z nich nie potwierdza rozpowszechnionego stereotypu o „zamożnych uchodźcach”.
SI HOCEE Newsletter 2026
Niniejszy numer specjalny biuletynu Obserwatorium Humanitarnego dla Europy Środkowej i Wschodniej (HOCEE) jest wynikiem projektu „Współtworzenie wiedzy przez środowisko akademickie i organizacje pozarządowe w dziedzinie studiów humanitarnych:...




