Na podstawie decyzji wykonawczej Rady UE nr 2024/1836 z dnia 25 czerwca 2024 r., przedłużono do 4 marca 2026 r. okres ochrony tymczasowej dla obywateli Ukrainy uciekających przed wojną. W odpowiedzi na tę decyzję, Polska wprowadziła zmiany w przepisach krajowych, dostosowując je do nowych regulacji unijnych.
Przedłużenie legalności pobytu na podstawie dokumentów, które wygasły po 24.02.2022 r., m.in. zezwoleń na pobyt, wiz, zobowiązań do powrotu, a także pobytu w ramach ruchu bezwizowego. Na ich podstawie można legalnie przebywać wyłącznie w Polsce.
Ochrona tymczasowa zostaje przedłużona do 4 marca 2026 r. Jednakże nastąpiły zmiany w procedurze uzyskania numeru PESEL ze statusem UKR.
Kto nie będzie mógł uzyskać ochrony tymczasowej w Polsce (PESEL UKR):
- osoby posiadające już inne zezwolenia na pobyt;
- osoby, które uzyskały ochronę tymczasową na terytorium innego kraju UE;
- osoby, które przekroczyły granicę na podstawie zezwolenia w ramach małego ruchu granicznego.
Uwaga! Obecność dzieci przy składaniu wniosku o PESEL UKR jest obowiązkowa – niezależnie od ich wieku.
Legalizacja pobytu dla osób z ochroną tymczasową (na podstawie statusu UKR)
Przewidziano możliwość składania wniosków o zezwolenie na pobyt czasowy. Osoby posiadające obecnie status UKR mogą zalegalizować swój pobyt na podstawie zezwolenia, jeżeli są zatrudnione, prowadzą działalność gospodarczą lub mają podstawy do łączenia rodzin.
Jeśli wniosek nie spełni wszystkich wymogów formalnych, zezwolenie zostanie wydane tylko na rok i będzie to możliwe tylko jeden raz.
Obywatele Ukrainy, którzy korzystają z ochrony tymczasowej, będą mogli złożyć wniosek o tzw. kartę CUKR.
Warunki złożenia wniosku:
- posiadanie statusu UKR na dzień 4 czerwca 2025 r.;
- aktywny status UKR w dniu złożenia wniosku;
- nieprzerwany status UKR przez co najmniej 365 dni przed dniem złożenia wniosku.
Legalizację pobytu na tej podstawie mogą uzyskać także dzieci urodzone w Polsce, pod warunkiem że:
- w dniu złożenia wniosku pobyt dziecka jest legalny;
- status UKR jest aktywny;
- matka dziecka otrzymała już tzw. kartę CUKR.
Karta będzie ważna przez 3 lata i zapewni swobodny dostęp do rynku pracy. Uwaga! Karta nie daje prawa do bezpłatnego ubezpieczenia zdrowotnego.
Zapewniane jest miejsce w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania do 120 dni od dnia pierwszego wjazdu, jednak nie dłużej niż do 31 października 2025 r. Oznacza to, że dla nowo przybyłych osób ta pomoc nie będzie już dostępna po tej dacie. Zostanie utrzymana wyłącznie dla określonych kategorii osób w trudnej sytuacji.
Do takich kategorii należą:
- osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności (umiarkowanym lub znacznym) oraz ich opiekunowie – pod warunkiem że nie pobierają świadczenia pielęgnacyjnego;
- mężczyźni powyżej 65 lat i kobiety powyżej 60 lat, jeżeli nie pobierają polskich świadczeń emerytalnych;
- kobiety w ciąży lub osoby wychowujące dziecko do 12 miesiąca życia;
- osoby samotnie wychowujące w Polsce troje lub więcej dzieci, z których co najmniej jedno nie ukończyło 7 lat;
- małoletni, którzy pozostają pod opieką i na których nie są pobierane świadczenia socjalne;
- tymczasowy opiekun małoletniego lub opiekun ustanowiony przez władze ukraińskie;
- pełnoletni uczniowie szkół dziennych – do końca roku szkolnego, w którym ukończą 20 lat;
- osoby bezpośrednio po hospitalizacji finansowanej przez NFZ, która trwała co najmniej 7 dni – maksymalnie do ustania przyczyny hospitalizacji.
Na zasadach odpłatnego zakwaterowania mogą pozostać osoby, które częściowo pokrywają koszty:
a) małoletni, na których pobierane jest świadczenie wychowawcze 800+ (15 zł za osobę/dzień);
b) emeryci pobierający polską emeryturę (15 zł za osobę/dzień).
Możliwość uzyskania tego wsparcia po wprowadzeniu zmian będzie związana z aktywnością zawodową rodziców dziecka, a samo dziecko musi uczęszczać do szkoły w polskim systemie edukacji (dane dziecka muszą być wprowadzone do systemu SIO).
Pod pojęciem aktywności zawodowej rozumie się nie tylko klasyczne zatrudnienie. Do tej kategorii należą osoby podlegające obowiązkowym ubezpieczeniom, a także osoby pobierające zasiłek macierzyński, chorobowy, opiekuńczy, świadczenie kompensacyjne lub rehabilitacyjne oraz inne formy wsparcia. W zakres wchodzą również osoby ubezpieczone w KRUS.
Ważne: podstawa wymiaru składek musi wynosić co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia (2333 zł brutto).
Udostępnij ten materiał, jeśli uznałeś go za interesujący
Materiał przygotowała Oksana Pestrykova, Koordynatorka Centrum Wsparcia Ukraińskiego Domu.
