Czerwiec 2025 roku upłynął pod znakiem ożywionej debaty na temat przyszłości asystentów międzykulturowych w polskich szkołach. Osoby te zostały zatrudnione przede wszystkim z myślą o wsparciu uczniów i uczennic z Ukrainy, którzy znaleźli się w Polsce w wyniku rosyjskiej agresji i dziś uczą się w polskim systemie edukacji.
W tym kontekście warto ponownie przyjrzeć się sytuacji edukacyjnej tej grupy – w liczbach.
Udział dzieci i młodzieży z Ukrainy w systemie oświaty (stan na 30 czerwca 2025 r.)
W polskim systemie edukacji (od przedszkoli po szkoły policealne) znajdowało się 193 827 obywateli i obywatelek Ukrainy, którzy przybyli do Polski z powodu wojny lub jej skutków. W podziale na typ placówek wygląda to następująco:
10 831 osób uczęszczało do szkół policealnych (dla dorosłych) – 5,6%,
30 536 – do przedszkoli – 15,7%,
115 453 – do szkół podstawowych – 59,6%,
37 007 – do liceów, techników i innych szkół ponadpodstawowych – 19,1%.
Po wyłączeniu szkół policealnych, proporcje w ramach systemu oświaty prezentują się następująco:
przedszkola – 16,6%,
szkoły podstawowe – 63%,
szkoły ponadpodstawowe – 20,2%.
Struktura wiekowa i uczestnictwo w edukacji
Rozkład ten jest zgodny z wiekiem dzieci zarejestrowanych w bazie PESEL UKR. Spośród 368 694 osób w wieku 3–18 lat:
70 964 (19,2%) to dzieci w wieku przedszkolnym (3–6 lat),
193 156 (52,4%) – w wieku 7–14 lat,
104 574 (28,4%) – w wieku 15–18 lat.
Jednak porównując liczbę dzieci-uchodźców zarejestrowanych w placówkach oświatowych z liczbą dzieci ujętych w PESEL UKR, widać, że tylko 49,6% potencjalnych uczniów i uczennic uczestniczy w polskim systemie edukacji.
Szczegółowo:
przedszkola obejmują zaledwie 43% dzieci w odpowiednim wieku,
w edukacji podstawowej uczestniczy około 60%,
naukę w szkołach ponadpodstawowych kontynuuje jedynie 35% młodzieży.
Dlaczego nie wszyscy uczą się w polskich szkołach?
Tę sytuację można tłumaczyć kilkoma czynnikami:
brakiem miejsc w przedszkolach,
różnicami systemowymi – w Ukrainie naukę kończy się często w wieku 17 lat, w Polsce edukacja trwa dłużej i obejmuje np. szkoły policealne,
niedoskonałościami bazy PESEL UKR, szczególnie w początkowym okresie jej funkcjonowania.
Warto dodać, że liczba dzieci z Ukrainy uczących się w polskich szkołach zasadniczo pokrywa się z liczbą beneficjentów świadczenia „800+”. Dzieci, które nie uczestniczą w polskim systemie edukacji, nie kwalifikują się do jego otrzymywania.
Dodatkowe dane, które warto znać:
51 000 – liczba dzieci z Ukrainy, które przyjechały do Polski przed 24 lutego 2022 r. (dzieci migrantów ekonomicznych),
543 – liczba asystentek i asystentów międzykulturowych pracujących w polskich szkołach wiosną 2025 r.,
1012 – liczba uczniów i uczennic z Ukrainy, którzy przystąpili do egzaminu maturalnego:
34 osoby w 2022 r.,
113 w 2023 r.,
229 w 2024 r.,
636 w 2025 r.
To wciąż bardzo niewielka liczba – szczególnie w zestawieniu z 55 647 osobami w wieku 17–18 lat zarejestrowanymi w PESEL UKR oraz 44 349 osobami, które po 24 lutego 2023 r. zostały po raz pierwszy wpisane do bazy POL-on jako studenci i studentki.
Źródła danych:
dane.gov.pl – liczba uczniów i uczennic w placówkach edukacyjnych,
cke.gov.pl – dane maturalne,
Kozakoszczak, A. (2024), Asystentura międzykulturowa na mapie zawodów pomocowych, Societas/Communitas, vol. 38, nr 2, s. 49–67, https://doi.org/10.55226/uw.S-C.2024.38.2.3,
CEO – https://ceo.org.pl/uczniowie-z-ukrainy-w-polskich-szkolach-nowy-raport/
